Vervolg IBP-VTH
Om de samenwerking tussen alle partijen voort te zetten en ervoor te zorgen dat de binnen het IBP-VTH ontwikkelde producten worden ingevoerd en goed worden geborgd, zijn er bestuurlijke samenwerkingsafspraken gemaakt.
Op deze pagina vindt u een overzicht van de belangrijkste implementatietrajecten.
Regionale beleidscyclus
In september 2024 is de Handreiking regionale beleidscyclus (versie 1.0) opgeleverd. De handreiking ondersteunt regio’s bij het gezamenlijk en uniform organiseren van de regionale beleidscyclus voor VTHA-taken.
De handreiking beschrijft hoe bevoegde gezagen, de omgevingsdienst en partners gezamenlijk beleid, strategie en uitvoering van VTHA organiseren. Via één risicoanalyse, een uniforme uitvoerings- en handhavingsstrategie, een meerjarig uitvoeringsprogramma, uitvoering, monitoring en evaluatie ontstaat een sluitende cyclus die gericht is op een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving.
De implementatie van de handreiking wordt uitgewerkt in vier deelprojecten:
- Het implementatietraject Regionale Beleidscyclus
- Verstevigen van de samenwerking in de regio tussen bestuursrecht en strafrecht en met de waterschappen
- Ondersteuning van de advisering van omgevingsdiensten aan bevoegde gezagen, met name op het omgevingsplan
- Outcomegericht werken concretiseren
Het project Implementatie regionale beleidscyclus loopt tot juni 2027. Er komt een actuele en digitale versie van de handreiking. Door regio- en kennissessies worden regio’s en partners ondersteund en er worden praktijkvoorbeelden en methoden uitgewerkt en beschikbaar gesteld. Alle informatie is te vinden op Kennisnet. Daar staat ook de agenda met geplande regio- en kenissessies.
Vragen? Stel ze via beleidscyclus@arenaconsulting.nl. Daar kunt u ook toegang tot Kennisnet aanvragen.
Samenwerking bestuursrecht-strafrecht
Twee kwartiermakers zijn aangesteld om de provincies en ketenpartners te ondersteunen bij de implementatie van een goede afstemming tussen de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke partijen). De provincie heeft daarbij formeel een coördinatietaak en draagt zorg voor de implementatie van de regionale overlegstructuur milieuhandhaving conform het Samenwerkingsmodel bestuursrecht strafrecht en aansluitend op de Handreiking regionale beleidscyclus.
Het doel is een effectievere aanpak van milieucriminaliteit door optimale benutting van de kennis, de bevoegdheden en de inzet van de instrumenten van de gezamenlijke partijen. De aanpak is erop gericht om beweging te krijgen door goede praktijkvoorbeelden te benutten, te genereren, te evalueren en te verbeteren. De focus van de kwartiermakers ligt daarmee op verschillende punten in de beleidscyclus waar de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke partijen afstemming behoeven. Aan de hand van praktijksituaties wordt gekeken hoe de afstemming het best en meest efficiënt georganiseerd kan worden. Hiervoor worden pilots uitgevoerd waarbij de belanghebbende partijen (bestuursrecht en strafrecht) worden betrokken.
Het project Samenwerking bestuursrecht-strafrecht loopt tot eind 2026.
Voor vragen met betrekking tot dit project kunt u contact opnemen met brsr@hetccv.nl
Financieringssystematiek
Dit project richt zich op de implementatie van de financieringssystematiek die binnen het IBP-VTH is ontwikkeld. Gelet op de complexiteit is gekozen voor een fasering.
In deze eerste fase ligt de nadruk niet op directe implementatie maar op het leggen van een stevig fundament voor de verdere implementatie van de financieringssystematiek. Het fundament wordt in essentie gevormd door het opleveren van een gedragen plan van aanpak dat sturend is voor de implementatie. Het plan van aanpak moet de basis leggen voor het vervolgproces van implementatie van de financieringssystematiek bij omgevingsdiensten. Het plan bestaat uit drie hoofdonderdelen, te weten een (1) inventarisatie van de startsituatie, (2) een uitwerking van randvoorwaarden en (3) een veranderkundig adviesaanpak in de vorm van een implementatieplan.
De eerste fase van de implementatie is afgerond met het opleveren van het plan van aanpak. Dit wordt geagendeerd in stuurgroep Versterking VTH van juni 2026. Voor vragen met betrekking tot dit project kunt u contact opnemen met Edwin van Os via communicatie@omgevingsdienst.nl
Horizontale verantwoording
In vervolg op het Berenschot-rapport over Horizontale verantwoording worden de volgende acties opgepakt:
- De VNG heeft een Raadgever-pagina voor raadsleden over omgevingsdiensten ontwikkeld. Hierin wordt in het bijzonder ingegaan op de positie van de omgevingsdiensten in de context van de planning & control-cyclus van gemeenten. Raadgever Vergunningverlening, toezicht en handhaving | VNG
- De VNG ontwikkelt daarnaast een handreiking voor raadsleden (en statenleden) en zal een netwerkbijeenkomst organiseren voor raadsleden, statenleden en griffiers.
- Omgevingsdienst NL ontwikkelt landelijke content die omgevingsdiensten kunnen gebruiken voor het informeren en betrekken van gemeenteraden en provinciale staten bij het werk van omgevingsdiensten.
Het project Horizontale verantwoording loopt tot 31 december 2026.
Voor vragen met betrekking tot dit project kunt u contact opnemen met:
- Voor de VNG: Janna Ebbens, projectsecretaris VTH en Omgevingsveiligheid, via info@vng.nl
- Voor Omgevingsdienst NL: communicatie@omgevingsdienst.nl
Professioneel Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap
Op 1 maart 2026 is de Handreiking Professioneel Opdrachtgever- en opdrachtnemerschap vastgesteld.
In de periode eind maart tot eind 2026 verzorgt bureau Berenschot namens de VNG in het hele land (in elke provincie één) trainingen over professioneel opdrachtgever- en opdrachtnemerschap.
In de training worden de 4 elementen van opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap behandeld:
- Ik – Uw rol als accountmanager: rollen, taken, verantwoordelijkheden, vaardigheden en competenties
- Wij – Samenwerking tussen accountmanagers: succesfactoren, omgaan met escalaties
- Het – Organisatorische invulling: opdrachtformulering, monitoring, sturing en randvoorwaarden
- Zij – Uw omgeving: werken met stakeholders en politiek-bestuurlijke sensitiviteit
Deze training is speciaal bedoeld voor accountmanagers, ook wel accounthouders, milieuregisseurs of vergelijkbare rollen, die het aanspreekpunt zijn tussen bevoegde gezagen en omgevingsdiensten en verantwoordelijk zijn voor afstemming over de opdracht en bijsturing.
Voor vragen met betrekking tot dit project kunt u contact opnemen met Janna Ebbens, projectsecretaris VTH en Omgevingsveiligheid, via info@vng.nl
Kwaliteitscriteria
De landelijke kwaliteitscriteria voor vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn van belang voor een goede en uniforme uitvoering van de doelen van de Omgevingswet door alle overheden. De criteria horen bij de Model Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht.
Sinds 1 januari 2025 werd gewerkt met de kwaliteitscriteria 3.0. Op basis van veel gestelde vragen en ervaringen uit de praktijk heeft het Kernteam kwaliteitscriteria (vertegenwoordigers van de VNG, IenW, IPO en ODNL) kleine wijzigingen en enkele verduidelijkingen doorgevoerd. Je vindt de vastgestelde Kwaliteitscriteria 3.1 (met daarin ook een toelichting op de wijzigingen) via onderstaande button
Voor het proces om te voldoen aan de kwaliteitscriteria is het van belang dat de huidige set inhoudelijk niet wordt gewijzigd tot 1 januari 2028. Kleine (verduidelijkende) wijzigingen blijven wel mogelijk.
De komende 2 jaar gaat het kernteam aan de slag met openstaande punten uit de consultatie van de kwaliteitscriteria 3.0:
- voorbereiding deskundigheidsgebieden voor rijksinspecties
- mogelijke uitbreiding van deskundigheidsgebieden als circulaire economie, klimaatadaptatie en duurzaamheid
- evaluatie van de huidige set (inclusief reacties uit het werkveld)
- verwerken van consequenties van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)
De omgevingsdiensten moeten per 1 april 2026 aan de kwaliteitscriteria voldoen als onderdeel van de robuustheidscriteria.
Provincies en gemeenten rapporteren aan Staten en Raden in hoeverre zij voor de thuistaken en voor de uitvoering van omgevingsdiensten voldoen aan de kwaliteitscriteria.
Voor vragen kunt u terecht bij kwaliteitscriteria3.0@vng.nl
Verbindingsteam versterking VTH
Eén van de afspraken uit de Samenwerkingsafspraken VTH die begin 2025 zijn ondertekend is dat een verbindingsteam aan de slag gaat om de samenhang te versterken en overzicht te bieden bij de implementatie van de producten van het IBP.
Eind 2025 is het team daadwerkelijk gestart met een scope van voorlopig twee jaar. In een stelsel waarin veel partijen werken aan de verschillende producten, zorgt het team ervoor dat de implementatietrajecten tijdig met elkaar worden verbonden, dat kennis wordt gedeeld en dat de voortgang helder en gezamenlijk wordt bewaakt.
Het Verbindingsteam draagt bij aan een duurzaam netwerk van experts, opdrachtgevers en uitvoerders in het VTH-stelsel. Zo leggen we contact in meerdere provincies en regio’s en spreken, vaak samen met een van de implementatiemanagers, met vertegenwoordigers van provincie, gemeenten en omgevingsdiensten.
Leden verbindingsteam:
Marthe Stallenberg (teamcoördinator)
Anthony Uduba (teamlid)
Natianela Martina (projectsecretaris)
Het team beheert de LinkedIn-groep VTH-professionals Nederland voor alle professionals werkzaam aan vergunningverlening, toezicht en handhaving. In deze groep worden updates gedeeld over de implementatietrajecten, aankondigingen van regionale bijeenkomsten en praktische tips uit de uitvoeringspraktijk. Leden kunnen ook zelf relevante berichten plaatsen, vragen stellen en ervaringen delen met collega’s.
Voor vragen kunt u contact opnemen met: verbindingsteamVTH@vng.nl